Mówi się, że bycie nauczycielem to zawód z misją. Ale z roku na rok coraz trudniej tę misję udźwignąć. Według najnowszego raportu OECD TALIS 2024 polscy nauczyciele czują się jednym z najmniej docenianych zawodów w Europie – tylko 10% uważa, że społeczeństwo naprawdę ceni ich pracę. 38% z nich doświadcza silnego stresu, a co trzeci otwarcie przyznaje, że praca negatywnie wpływa na ich zdrowie psychiczne. A mimo to – 93% wciąż uczy z entuzjazmem i wierzy, że ma to sens.
To dramatyczny, ale też niezwykle symboliczny obraz polskiej szkoły: pełnej pasji, a jednocześnie cichego cierpienia.
Raport TALIS 2024 nie pozostawia złudzeń – to nie jednostkowe historie, lecz strukturalny problem systemu, który od lat nie potrafi zaopiekować się własnymi pracownikami. W krajach takich jak Finlandia, Dania czy Holandia większość nauczycieli deklaruje, że czuje się doceniana i wspierana. W Polsce – zaledwie co dziesiąty.
Dlaczego? Bo u nas wciąż panuje przekonanie, że „nauczyciel sobie poradzi”. Że to ktoś o stalowych nerwach, odporny na wszystko, zawsze dostępny, zawsze przygotowany, zawsze z uśmiechem. A przecież za tą fasadą profesjonalizmu często stoi człowiek chronicznie przemęczony, który wraca do domu i siada do kolejnych godzin papierkowej roboty, sprawdzianów, planów, maili od rodziców.
To zawód, który wymaga emocjonalnego zaangażowania na pełen etat – ale nie daje narzędzi, by to zaangażowanie utrzymać w zdrowych granicach.
Od kilku lat mówi się o kryzysie psychicznym młodzieży. I słusznie. Ale jednocześnie wciąż milczymy o kryzysie psychicznym nauczycieli – tych, którzy mają młodym pomagać. To oni stykają się z historiami przemocy domowej, depresji, samookaleczeń, problemów rodzinnych. To oni próbują być psychologami, mediatorami, doradcami – choć nie mają na to ani czasu, ani wsparcia systemowego, a często podczas studiów nie uzyskali potrzebnej do tego wiedzy.
Według danych TALIS 38% nauczycieli w Polsce doświadcza silnego stresu związanego z pracą, a 30% mówi wprost: to, co robię, pogarsza moje zdrowie psychiczne. Za tymi liczbami stoją konkretne historie – o wypaleniu, o bezsilności, o poczuciu, że szkoła staje się miejscem, które coraz mniej daje, a coraz więcej odbiera.
I choć coraz częściej mówimy o zdrowiu psychicznym uczniów, nauczyciele zostali zepchnięci na margines tej dyskusji. Ponieważ, w polskiej edukacji wszystko inne wydaje się „pilniejsze”.
Druga edycja programu „Szkoła z Głową” została zaprojektowana właśnie z myslą o nauczycielach. Nie jako o wykonawcach systemu, ale jako o ludziach – którzy też mają prawo do emocji, zmęczenia, słabości i odpoczynku. Wiemy, że nie pomogą nikomu, jeśli sami nie otrzymają właściwej pomocy.
W tym roku skupiamy się na dobrostanie psychicznym i równowadze życiowej nauczycieli. Na zrozumieniu, że zdrowie psychiczne to nie luksus, lecz fundament skutecznego nauczania.
W ramach programu udostępnimy materiały edukacyjne i webinary prowadzone przez ekspertów w dziedzinie pedagogiki i psychologii edukacyjnej. Nie będą to teoretyczne wykłady, lecz praktyczne rozmowy o codziennych wyzwaniach – o stresie, o emocjach w klasie, o tym, jak radzić sobie z presją i jak zachować empatię, nie zatracając siebie.
W ebooku dostępny będzie również bezpłatny przewodnik po miejscach pomocy – z listą infolinii, poradni i centrów wsparcia psychicznego, stworzony po to, by nikt nie musiał szukać pomocy po omacku.
Druga edycja projektu nie jest tylko reakcją na bieżący kryzys – ma cel długofalowy. Chcemy, by „Szkoła z Głową” była początkiem stałego systemu wsparcia emocjonalnego dla nauczycieli, który będzie obecny w szkołach na co dzień, nie tylko w formie jednorazowych działań.
Moment publikacji naszego Ebooka nie jest przypadkowy. Dane z TALIS 2024 to nie tylko statystyka – to sygnał alarmowy. Coraz więcej nauczycieli mówi o granicach, które zostały przekroczone, i o potrzebie odbudowania równowagi między pasją a zdrowiem. Dlatego uruchamiamy drugą edycję programu właśnie teraz – gdy głos nauczycieli powinien wybrzmieć najgłośniej.
Raport TALIS 2024 pokazuje coś, o czym od dawna mówiliśmy po cichu: że system nie funkcjonuje prawidłowo z powodu braku relacji, a nie przez brak reform. Nie wystarczy zmieniać podstaw programowych, jeśli nie zmienimy sposobu, w jaki traktujemy ludzi, którzy tę edukację tworzą
TALIS 2024 nie opisuje kryzysu kompetencji, lecz kryzys zaufania i relacji społecznych. Nauczyciele coraz częściej czują się wrogo traktowani – przez system, przez rodziców, przez opinię publiczną. Przestaliśmy traktować ich jak sojuszników wychowania, a zaczęliśmy jak wygodny cel frustracji.