Na podstawie wniosków z prac grupy roboczej w ramach Zespołu ds. pragmatyki zawodowej nauczycieli, została przygotowana nowelizacja rozporządzenia w sprawie oceny pracy nauczycieli. Rozporządzenie Ministra Edukacji zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw pod koniec października. Jej celem było zapewnienie większej sprawiedliwości ocen i transparentności sposobów ich przyznawania. Ta decyzja wiąże się z licznymi zmianami.
Dotychczas kryteria oceny nauczycieli były bardzo liczne, bo uwzględniały zarówno te obowiązkowe, jak i dodatkowe. Zdecydowano o wyeliminowaniu tych drugich. Obecnie wszystkie kryteria odnoszą się bezpośrednio do obowiązków nauczyciela wynikających z ustawy – Prawo oświatowe oraz Karty Nauczyciela. To doprowadzi do znaczącego uproszczenia procedury i spowoduje, że obowiązujące kryteria będą znacznie lepiej odzwierciedlały zadania, które w rzeczywistości w swojej codziennej pracy nauczyciele wykonują. Wprowadzono również uproszczoną skalę punktacji.
Do tej pory nauczyciel miał prawo zapoznania się z projektem oceny, ale nie zawsze umożliwiano mu dostęp do opinii wydawanych przez różne obecne w szkole podmioty. Od tej pory dyrektor szkoły ma obowiązek przedstawić nauczycielowi nie tylko projekt oceny, ale również opiniami wydawanymi przez uprawnione do tego podmioty, w tym przez samorząd uczniowski, doradcę merytorycznego lub innego nauczyciela mianowanego/dyplomowanego, mentora (w przypadku nauczyciela w trakcie przygotowania zawodowego), opiekuna naukowo-dydaktycznego (w kolegiach pracowników służb społecznych) oraz radę rodziców (jeśli ta działa w szkole). Ponadto nauczyciel w ciągu pięciu dni roboczych od dnia zapoznania się z opiniami będzie miał się prawo do nich odnieść. Nauczyciel za wszystkie kryteria oceniane przez dyrektora może otrzymać maksymalnie 36 punktów, po 3 punkty za każde z 12 kryteriów. Dyrektor ma obowiązek przedstawić liczbę punktów, które nauczyciel uzyskał w każdym z kryteriów.
Również dyrektor oceniany w ramach tego procesu będzie mógł zapoznać się z opiniami rady szkoły, zakładowych organizacji związkowych i rady programowej (w przypadku kolegium pracowników służb społecznych). Nie będzie musiał wskazywać jednego dodatkowego kryterium, przed dokonaniem oceny jego pracy. Tak samo jak nauczyciele, będzie mógł w przeciągu pięciu dni roboczych odnieść się do opinii w formie ustnej lub pisemnej.
Całkowicie zmieni się sytuacja związana z możliwością odwoływania się od oceny. Do tej pory dyrektor nie miał obowiązku przedstawienia nauczycielowi pisemnego odniesienia na zarzuty zawarte w odwołaniu. Nauczyciel pozostawał więc często bez informacji zwrotnej. Teraz, jeśli nauczyciel odwoła się od oceny, dyrektor będzie zobowiązany, aby przekazać mu swoje pisemne stanowisko wobec zarzutów przedstawionych w odwołaniu.
W przypadku postępować prowadzonych w celu dokonania oceny nauczyciela, które zostały wszczęte przed dokonaniem tych zmian w przepisach, będą obowiązywały zasady takie, jak do tej pory.
Celem wprowadzonych zmian było uproszczenie procesu, ujednolicenie go i sprawienie, aby był możliwie jak najbardziej uczciwy. Długofalowo ich celami są też wzmocnienie roli oceny pracy jako narzędzia wspierającego rozwój zawodowy nauczycieli oraz podnoszenie jakości edukacji w Polsce.
Oceniamy tę zmianę jako pozytywną. Znacząco zmniejsza ona pole do nadużyć i sprawia, że kryteria oceny są bardziej jasne i jednoznaczne. Przejrzystość całego procesu może znacząco przyczynić się do spadku poziomu stresu, który dotychczas mogła wywoływać chociażby niepewność, związana z dotychczasowym brakiem dostępu do opinii różnych podmiotów i brakiem odniesienia do swoich zarzutów w odwołaniu. Lepszy dobrostan psychiczny nauczycieli będzie miał z kolei dobry całościowy wpływ na kondycję systemu szkolnictwa w Polsce.
/Alicja Bazan